Bestuur en aanpassing van voeding tydens tye van droogte en graan-oorproduksie

22 March 2018

Gedurende die afgelope dekade of wat, het die gaping tussen die koste van die twee opsies baie kleiner geword weens die verhoging in arbeidskoste, diesel, mengkoste, ʼn gebrek aan tyd en “kundigheid en kontrole” en daarom het selfmeng ’n baie kleiner rol begin speel. Selfs op die gebied van marge bo voerkoste sien ons ook dat ingekoopte voer in meeste gevalle meer ekonomies as selfgemengde rantsoene is.

Ons werk egter voortdurend in ’n veranderende omgewing en wat verlede jaar gegeld en gewerk het, is nie noodwendig die beste opsie vir hierdie jaar nie. So byvoorbeeld het ons ʼn bo-gemiddelde graanproduksie in die Suid-Kaap tydens die afgelope paar jaar gehad en boere was genoodsaak om ’n gedeelte van hulle graan, waarvan die graad nie noodwendig goed was nie, of waarvoor hulle nie kontrakte gehad het nie, deur hulle eie diere te laat benut. Weens die oorproduksie was die kostestruktuur ook totaal anders as in vorige jare, en tesame daarmee is ons tans in die middel van ’n erge droogte. Die vraag is dus; hoe verander ’n mens van ’n beproefde ingekoopte voer waarmee jy tevrede is, na ’n selfgemengde mengsel, sonder om produksiewins in te boet?

Dit was die uitdaging van Steyn van Zyl buite Swellendam. Mnr. van Zyl gebruik hoofsaaklik Dormer ramme op sy Dohne Merino ooie. Die Suid-Kaap gaan tans gebuk onder ’n groot droogte, en waar daar in ander jare lusernweiding was, staan nou voerringe met garsstrooi in. Op dié stadium is garsstrooi die enigste ruvoer. ’n Mens kan dus verwag dat diere se kondisie swakker as ander jare sou wees. 

Met hierdie omstandighede in ag geneem, het Steyn, in samewerking met De Heus, selfmeng met konsentrate oorweeg, eerder as die gebruik van klaargemengde voer, om die beste van die situasie te maak. Hy het besluit om RumiLick® Multimax Concentrate (V24942) in sy graanmengsel te gebruik. Die produk bevat 40% proteïne, waarvan slegs 37,5% van NPN-bronne afkomstig is. Produserende ooie presteer beter wanneer produkte hoog in natuurlike proteïne gevoer word, teenoor produkte met proteïne hoofsaaklik afkomstig van NPN-bronne. 

Die algemene aanbeveling is as volg, maar kan wissel afhangend van beskikbare grondstowwe wat daarmee saam gevoer word:

Die eerste groep ooie is drie weke voor lamtyd oorgeskuif na die produksielek en die tekens dat dit produksie bevorder is dadelik gesien. Steyn se eerste opmerking was: “Die ooie se uiers lyk groter en voller. Dit lyk of hulle goed melk gee. Ek is veral beïndruk met die ooie se vermoë om kondisie te hou.”

Alhoewel die ooie met die RumiLick® Multimax Concentrate gevoer word, was RumiComplete® Ewe and Lamb Creep (V24945) as kruipvoer aan die lammers gevoer. Steyn sê verder: “Dit lyk goed, die data wat ek sovêr ingesamel het lyk regtig goed. Dis droog daar buite en ons speen steeds swaar lammers.”. Hy sê die lammers speen op 100 dae gemiddeld 2 – 4 kg swaarder as voorheen.

Intussen het Mnr. van Zyl begin om die onderhoudslek aan sy droë ooie te voer. Mr. van Zyl se opmerking oor sy droë ooie se kondisie is: ”Ek is baie tevrede. Ek het verwag dat ons teen hierdie tyd al meer gaan voer. Daar het definitief ‘n verskil soos dag en nag gekom vandat ek by De Heus begin koop het.”