Die basiese aspekte ten opsigte van klein varkiebestuur

24 February 2014

Kommersiële varkboere het die genetiese bron materiaal van wilde varke geneem en dit oor jare verfyn vir winsgewende ondernemings. Varkboere het varkies geteel met uitstekende groeipotensiaal wat spesialis bestuur vereis om die hoogste genetiese vermoë te bereik.  

Die sog

Die liggaamskondisie van die sog moet na dekking bestuur word met die hoofdoel om haar in ʼn kondisietelling van 3 uit 5 (18 – 20mm rugvet) te kry vir optimale produksie in die jongingsstal. ʼn Verhoging van 400 – 500g voer per dag vanaf dag 90 sal bydra tot die produksie van swaarder / sterker klein varkies met geboorte, wat beteken dat swaarder speengewig behaal kan word. In die natuur begin die sog ʼn paar dae voor jong met ʼn “nes”. Dié proses help om moederlike sorg te stimuleer. Wees dus gereed met die bestuur gedurende hierdie tydperk! Vereistes vir drinkwater verander van ongeveer 10 – 15 liter per dag tydens die draagtyd na ongeveer 15 liter vir die sog en 1,5 liter per sogende varkie na werping (jonging). Voervereistes verander van 2,5kg/sog laat in die draagtyd tot ’n gemiddelde van 6,5kg/sog daagliks tydens die laktasietydperk met ’n maksimum van tot 12kg/sog. Gereelde voertye van tot drie keer per dag is belangrik.

Die noodsaaklike omgewingsfokuspunte van lug, lig, ruimte, rus en vrede kan ook gemeet word en ten opsigte van kwaliteit en kwantiteit bestuur word ten einde die optimale vloei van melk te verseker.

Die klein varkie

Die eerste dag, van die klein varkie se lewe, draai alles om die vind van spene en die inname van genoeg kolostrum. Die bestuur en hulp om te verseker dat varkies die nodige teenliggaampies, energie en ander voedingstowwe inkry, is van groot belang. Belangrike aspekte waar ekstra hulp nodig kan wees, is meestal in die eerste twaalf ure van ʼn varkie se lewe. Die monitering van die werpsel tydens jonging, die afdroog van die pasgebore varkies en die ontsmetting van die naelstring is ʼn paar aspekte wat die verskil kan maak. Varkies word aangetrek deur die “kreun” van die sôe, donker areas en hulle beweeg al langs haar haarpatrone. Normaalweg kan die eerste kontak met die sog se spene tussen drie- en dertig minute na geboorte plaasvind, maar hoe gouer, hoe beter.

Klein varkies kan tot 15 soogtye met 15ml kolostrum (tot 25% van hul liggaamsgewig) binne die eerste 12 ure na geboorte drink. Later soog hulle gereeld met tussenposes van ongeveer een uur. In ʼn kraamhuis kan hierdie voedings redelik goed gesinkroniseer word, en moet die bestuur daarom beplan. Varkies wat nie op ʼn soogtyd drink nie kan dalk eers drink tydens die volgende soogtyd. In ʼn gesinkroniseerde kraamhuis is daar ʼn “soogpatroon” wat die diere begin volg. (Tabel 1) Tabel 1. ’n Goeie beskrywing van soogtye in volgorde

Sôe

Klein varkies

Stadige kreungeluide

Versamel rondom uier

Toenemende kreungeluide

Vroetel met snoete om spene te vind

Vinnige kreungeluide

Begin stadig soog

Melk vloei (15 sekondes na vinnige kreungeluide)

Soog vinnig

Afname in kreungeluide

Soog stadiger en begin vroetel met snoete

Slaap of draai op ander sy

Begin slaap

Bykomende voeding

In die natuur sal die klein varkies van dag ses af die sog buitekant die nes volg en begin wei vir bykomende voeding. Dit word dus aanbeveel dat die werpsel vanaf die sewende dag na jonging bykomende kruipvoeding ontvang om meer varkies aan te moedig as kruipvoedingvreters. Speengewig en inname kan toeneem deur daagliks kruip pilletjies as ʼn bykomende bron van voeding te gee. Dit is egter die aanpassing en versnelde ontwikkeling van die spysverteringstelsel wat die grootste voordeel vir die varkies inhou. ’n Ekstra 1,8kg met speentyd kan ’n gewigstoename van meer as 5kg op die ouderdom van 78 dae verteenwoordig.

De Heus voer ’n 2,2mm kruipvoerpil met optimum voedingswaarde, reuk, smaak en tekstuur. Fokus daarop om meer klein varkies van ’n jonger ouderdom kruip te laat eet. In die praktyk stel ons voor dat klein hoeveelhede meer gereeld per dag gevoer moet word en ook om varkies ten minste elke twee uur te besoek. Afhangende van ander faktore, word kruipvoer tot op 42 dae ouderdom in die speenhuise aanbeveel. Daarna kan oorgeskakel word na ʼn soortgelyke, goeie gehalte speenvoer ten einde ʼn teikengewig van 30 tot 35kg op dag 70 te bereik.

Die kraamhuisbestuurder

Die drie belangrikste woorde wat van toepassing is op die werk in die jongingsstal is:

  • Altyd – elke varkie en elke sog te alle tye
  • Noukeurigheid – varkies en sôe is kwesbaar en amper goed genoeg is nooit goed genoeg nie
  • Intelligent – werk maklik, goedkoop en doen dit reg die eerste keer.

Die ideale persoon vir die jongingsstal is ʼn perfeksionis wat omgee en vinnig werk

Om op te som, die eerste stap in die rigting van sukses is om te voldoen aan die basiese vereistes vir kos, water en skuiling ten einde die sog en varkies toe te laat om in hul natuurlike soog roetine te kom. Goeie kraamhuisbestuurder vereis konsekwente fokus op die diere se behoeftes. Om te weet wanneer en hoe om die voeding aan te vul met spesialiteitsvoer is beide 'n kuns en 'n wetenskap. Intuïsie moet nie onderskat word nie, maar dit moet ondersteun word met konkrete inligting uit konstante metings op die plaas.