Fosfaataanvullings

01 August 2018

Fosfaat speel ’n uiters belangrike rol in die energiemetabolisme van ’n dier (Kreb-siklus). Fosfaat word ook as bousteen van die skelet gebruik en meer as 80% van die fosfate in die dierlike liggaam kom in die beenstruktuur voor. Fosfaat wat nie onmiddellik vir metaboliese prosesse benut word nie word in die beenstruktuur gestoor. Hoë vlakke van fosfaataanvulling het ʼn positiewe uitwerking op diere se kondisie en prestasie, oorwegend in die groeiseisoen, maar ook tydens die droë seisoen op hoër gehalte ruvoer van hoër gehalte soos oesreste, hooibale en kuilvoer.

Die gevolg van onvoldoende fosfaat in die dieet

Wanneer diere onvoldoende fosfate deur voeding inneem, word die fosfaatreserwes uit die bene onttrek (demineralisasie) en daardie “gestoorde” fosfaat word vir metaboliese prosesse aangewend. Oor die kort termyn kan dit volhoubaar wees, maar aangesien die proses energie gebruik, sal ’n medium- tot langtermynfosfaattekort lei tot swakker kondisie, wat die groeitempo van die diere verswak en uiteindelik ‘n nadelige uitwerking het op vrugbaarheid, melkproduksie en speenmassa. ’n Verlaging in vrywillige voerinname as gevolg van ’n fosfaattekort word aan ’n verlaging van mikrobiese vertering toegeskryf. Oor die mediumtermyn sal koeie ʼn gemiddelde afname van 20% in liggaamsmassa toon. Die gevolg is ʼn afname van tot 40% in kalfpersentasie (vanaf meer as 90% tot 50%) weens swak kondisie en die onvermoë om dragtig te raak.

Daar is selfs waargeneem dat sommige van hierdie koeie weens demineralisering bene breek wanneer bulle hulle wil dek. Dragtige koeie het bykomende fosfaat nodig vir die normale ontwikkeling van die skelet van ’n ongebore kalf, terwyl lakterende koeie ekstra fosfaat nodig het vir melkproduksie. Elke liter melk bevat ongeveer 1 g fosfaat. Simptome van ʼn fosfaattekort is dat diere aan plastiekpype, sementkrippe, bene en dies meer kou, kondisie verloor en ʼn daling in besettingstempo en speenmassas toon. Dit is dus te laat om fosfaat aan te vul as daar reeds simptome van akute fosfaattekorte is. Fosfaat moet eerder voorkomend aangevul word omdat kalfpersentasie en groei reeds by marginale fosfortekorte negatief beïnvloed word.

Hoeveel fosfaataanvulling?

’n Volwasse lakterende koei moet ‘n aanvulling van minstens 2,1 kg fosfaat per jaar ontvang waarvan 70% ideaal gesproke in die groeiseisoen toegedien moet word wanneer diere ’n positiewe groeireaksie daarop toon. Dit verlaag die druk om hoë fosfaatvlakke teen ‘n baie hoë koste in winterlekke aan te vul wanneer daar min of geen respons waargeneem kan word nie. Fosfaataanvulling kan sodoende tydens die droë seisoen beperk word tot wat nodig is vir metaboliese prosesse en daar kan eerder met die onderhoudslekke gefokus word op goeiegehalte proteïen. Om dit te realiseer moet minstens 12,5 g fosfaatinname per dier per dag oor ‘n tydperk van 5 maande (November – Maart) bereik word.

Met De Heus se klaar-gemengde RumiLick® Rainfos P9 (90 g/kg fosfaat) is 140 g inname per dag nodig om aan die fosfaatvereistes van koeie te voldoen. Die RumiLick® Rainfos P9 (V24939), is soos die naam sê, reënbestand. Dit word met spoorminerale verryk en bevat verder 15% proteïene wat dien as stimulant vir rumenbakterieë en lei tot beter benutting van die veld. Die produk is ook relatief smaaklik wat inname van hierdie orde haalbaar maak.

Kostedoeltreffendheid

Wanneer ons die kosteberekening doen, moet daar gekyk word na die aanvullingskoste per dier per dag om aan die gewenste fosfaataanvulling te voldoen. Om na ’n sakprys of koste per ton te kyk neem nie die behoeftes van die dier en die praktiese aspekte daarvan in ag nie. Die onderstaande tabel help om appels met appels te vergelyk met betrekking tot fosfaataanvulling.

Die tabel neem nie bykomende voordele soos mengkoste, spoorminerale, proteïen en reënbestandheid in ag nie. As dit ook in ag geneem word staan RumiLick® Rainfos P9 uit bo die res.  Om ’n inname van 200 g/dag met ’n P12/soutmengsel te behaal, is ook nie altyd realisties nie, en die grootste gedeelte van die produk word weggegooi sodra dit natgereën het.

Die pryse wat in hierdie voorbeeld gebruik word, is relatief akkuraat vir die Hoëveld ten tye van publikasie, maar ons beveel aan dat u eie huidige pryse hiermee vergelyk word.

Tabel 1: Berekening van koste en vergelyking tussen opsies om 12 g fosfaat/dier/dag aan te vul.

Die hoofdoel van fosfaataanvullings is om die regte hoeveelheid op die regte tyd aan te vul. De Heus bied hier ’n praktiese, ekonomiese en doelgerigte oplossing vir fosfaataanvulling aan met RumiLick® Rainfos P9.