Winter onderhoudslekke: jou troefkaart in die droë seisoen

01 March 2018

In enige ekstensiewe herkouerstelsel, behoort die hoofvoerkomponent, ruvesel, in die vorm van natuurlike weiding te wees. Die optimale benutting van hierdie ruvoerbron geskiet deur goeie bestuur en die doelgerigte implementering van ’n goeie kwaliteit winterlekaanvullingsprogram. Indien dit reg aangewend word, verseker dit dat natuurlike weiding so optimaal as moontlik benut word.

Die tydsberekening van die implementering van winterlekke is van die uiterste belang om die gesondheid en kondisie van jou teeldiere te verbeter en te onderhou. Dit is veral van belang na die wisselende rëenseisoen van 2017/2018 en die huidige toestand van meeste van die land se natuurlike weiding.

Gedurende die somer- en  vroeë wintermaande is weiding die grootste bron van beskikbare proteïne en energie vir herkouers. Wanneer weiding volwasse begin word, neem die veselinhoud daarvan toe, terwyl die proteïeninhoud begin afneem. Daarmee saam sien ons ’n afname in verteerbaarheid van die weiding en die gevolglike bydrae tot voedingstowwe aan die dier. Indien dit nie reg bestuur word nie, sal dit lei tot ’n afname in die kondisie en gewig van diere wat direk korreleer met besetting tydens dektyd. 

Ons kan die situasie egter verbeter deur die rumenmikrobes te bestuur, wat lei tot ’n verhoging in die verteerbaarheid van selfs lae kwaliteit ruvoer en die gevolglike toename in beskikbare voedingstowwe. Wat die situasie verder verbeter is dat rumenmikrobes self as ’n bron van proteïen en energie vir herkouers in die vorm van mikrobeproteïene dien. Hierdie effek word selfs waargeneem op goeie kwaliteit weiding. Die werking van rumenbakterieë is onontbeerlik by herkouers.

Dit is hier waar die insluiting van ’n goeie kwaliteit aanvulling ’n belangrike rol speel. Die algemene wanpersepsie rondom veral winterlekke, is dat die primêre doel daarvan is om aan te vul waaraan die natuur tekortskiet. Alhoewel dit gedeeltelik korrek is, moet die klem egter eerder verskuif word na die optimale bestuur van die rumenmikrobes, wat op hulle beurt op ’n natuurlike wyse die tekorte ondervang. Sodoende verseker ons ’n gesonde, funksionerende rumen wat die weiding tot ons beskikking optimaal benut, en opsigself ’n voedingsbron vir die diere skep – eerder as om die funksie met onnodige duur aanvullings te probeer vervang. Tussen 60% en 90% van ’n dier se voedingsbehoeftes kan deur mikrobeproteïen voorsien word – indien dit reg bestuur word.

Wanneer die samestelling van ’n aanvulling die regte verhouding tussen voedingsbronne vir mikrobes, asook die geleidelike vrystelling (benutting) daarvan oor tyd kan bewerkstellig, het dit ’n vinniger vermeerdering van rumenmikrobes tot gevolg, wat lei tot beter benutting van die ruvoer, meer mikrobiese proteïen, beter dierekondise, verhoogde reproduksie, ens. onder dieselfde omstandighede.

De Heus se RumiLick® Bovine 50  (V28649) is ‘n ideale winterlek wat op die beginsel geskoei is. RumiLick® Bovine 50  is ‘n lae inname, proteïen-, spoormineraalaanvulling vir beeste met ‘n 50% proteïen waarvan 89% afkomstig is vanaf NPN (Ureum en ander bronne). Aanvulling met RumiLick® Bovine 50  kan as duimreël so vroeg as begin Maart geskied  (wanneer die proteïeninhoud van weiding onder 6% daal) met verwagte innames van 200 - 300g per dier per dag.

‘n Goeie aanduiding van wanneer om te begin met winterlekke is wanneer die weiding begin saad skiet. Dit kan selfs na ‘n droogtejaar opgevolg met goeie reën, vroeër ook nodig wees. Inname word dan geleidelik aangepas soos die kwaliteit van die weiding begin afneem na die piek van die winterseisoen na 400 - 500g inname per dier per dag. Dit is van uiterste belang dat daar wel ruvoer beskikbaar is met die gebruik van winterlekke. Net voor kalftyd en op die hoogte van die winterseisoen, moet daar verander word om na RumiLick® Production (V24935) - ‘n produksielek, wat meer natuurlike proteïen en energie bevat. Dit ondersteun uierontwikkeling, fetusgroei en melkproduksie. Teen hierdie tyd is die dier se voedingsbehoeftes op die hoogste terwyl die kwaliteit van natuurlike weiding op die swakste is.

Lekinname is ook ‘n goeie indikasie van ruvoerkwaliteit en beskikbaarheid. Hoe swakker die ruvoer of beskikbaarheid daarvan is hoe hoër is lekinname by herkouers. Gebruik hierdie as bestuursinligting om te besluit wanneer diere na vars weidingskampe verskuif moet word. Moet nie sout by die lek voeg nie. Alhoewel die innames relatief laag gaan wees in die aanvang van die droë seisoen, stel jy die dier in staat om vroeg genoeg sy rumenomgewing en mikrobes aan te pas en optimaal te funksioneer sodra die weidingskwaliteit begin afneem. Veral in ‘n jaar soos vanjaar waar die reënval en weiding onvoldoende is, is die tydsberekening van die benutting van ‘n winterlek uiters belangrik.